آمار توصیفی واستنباطی

آمار توصیفی
هنگامی که توده‌ای از اطلاعات کمی ‌برای تحقیق گرد آوری می‌شود، ابتدا سازمان بندی و خلاصه کردن آنها به طریقی که به صورت معنی داری قابل درک و ارتباط باشند، ضروری است. روشهای آمار توصیفی (Descriptive Statistics) به همین منظور بکار برده می‌شوند. غالبا مفیدترین و در عین حال اولین قدم در سازمان داده‌ها مرتب کردن داده‌ها بر اساس یک ملاک منطقی است و سپس استخراج شاخص‌های مرکزی و پراکندگی و در صورت لزوم محاسبه همبستگی میان دو دسته اطلاعات و استفاده از تحلیل‌های پیشرفته تر نظیر رگراسیون (Regression) و پیش بینی (Prediction) می‌باشد .

در یک جمعبندی با استفاده مناسب از روشهای آمار توصیفی می‌توان دقیقا ویژگیهای یک دسته از اطلاعات را بیان کرد. آمار توصیفی همیشه برای تعیین و بیان ویژگیهای اطلاعات پژوهش‌ها بکار برده می‌شوند.
روشهای آمار توصیفی
تشکیل جدول توزیع فراوانی
توزیع فراوانی عبارت است از سازمان دادن داده‌ها یا مشاهدات به صورت طبقات همراه با فراوانی هر طبقه. برای تشکیل یک جدول توزیع فراوانی باید دامنه تغییرات ، تعداد طبقات و حجم طبقات توسط فرمولهای مربوطه محاسبه شده و سپس اقدام به نوشتن جدول توزیع در دو ستون X (ستون طبقات) و F (فراوانی طبقات) شود. پس از این مرحله در صورت تمایل یا لزوم پژوهشگر می‌تواند شاخص‌های دیگری نظیر فراوانی تراکمی‌ ، فراوانی تراکمی‌ درصدی را محاسبه نماید. تشکیل جدول توزیع فراوانی یک روش اقتصادی و در عین حال آسان برای نمایش انبوهی از داده‌های نامنظم است. اما در طبقه بندی کردن ، برخی از اطلاعات به علت خطای گروه بندی از دست می‌روند که در محاسبه شاخصهای آماری نیز منعکس می‌شود. ولی مقدار آن ناچیز بوده و اشکال عمده‌ای ایفا نمی‌کند.
ترسیم نمودار
یکی از نقاط ضعف نمایش داده‌ها به صورت جدول فراوانی عدم درک سریع اطلاعات جدول است. نمودارها ابزار مناسبی برای نمایش تصویری اطلاعات هستند. انواع مختلفی از نمودار وجود دارد که از جمله می‌توان به نمودار هیستوگرام ، نمودار ستونی ، نمودار چند ضلعی تراکمی ‌، نمودار دایره‌ای ، نمودار سریهای زمانی و …اشاره کرد.

محاسبه شاخصهای مرکزی
در محاسبات آماری لازم است که ویژگیها و موقعیت کلی داده‌ها تعیین شود. برای این منظور شاخصهای مرکزی محاسبه می‌شوند. شاخصهای مرکزی در سه نوع نما (Mode) ، میانه (Median) و میانگین (Mean) هستند که هر یک کاربرد خاص خود را دارا می‌باشند. در تحقیقاتی که مقیاس اندازه گیری داده‌ها حداقل فاصله‌ای است میانگین بهترین شاخص است. ولی در تحقیقاتی که مقیاس اندازه گیری داده‌ها رتبه‌ای یا اسمی‌ است، میانه یا نما مورد استفاده قرار می‌گیرند.
محاسبه شاخصهای پراکندگی
شاخصهای پراکندگی برخلاف شاخصهای مرکزی هستند. آنها میزان پراکندگی یا تغییراتی را که در بین داده‌های یک توزیع (نتایج تحقیق) وجود دارد، نشان می‌دهند. دامنه تغییرات ، انحراف چارکی (Quartile Deviation) ، واریانس (Variance) و انحراف استاندارد (Standard Deviation) شاخصهایی هستند که به همین منظور در تحقیقات مورد استفاده قرار می‌گیرند. پس از محاسبه شاخصهای مرکزی و پراکندگی می‌توان نمره‌های استاندارد را محاسبه و منحنی طبیعی (Z) را ترسیم کرد.
محاسبه همبستگی
تحقیقاتی وجود دارد که پژوهشگر می‌خواهد رابطه بین دو متغیر را تعیین کند و به همین منظور از روشهای همبستگی (Correlation) استفاده می‌کند. در محاسبه همبستگی ، نوع مقیاس اندازه گیری دخالت دارد و بطور کلی به دو دسته پارامتری و ناپارامتری تقسیم می‌شوند.
• محاسبه همبستگی برای تحقیقات پارامتری : چنانچه دو متغیر در مقیاسهای فاصله یا نسبی اندازه گیری شده باشند، می‌توان برای تعیین رابطه بین آنها از ضریب همبستگی گشتاوری پیرسون استفاده کرد. ولی اگر در تمام مفروضات ضریب همبستگی پیرسون صادق نباشد، نمی‌توان از آنها استفاده کرد و به جای آن می‌توان از روشهای دیگری مانند ضریب همبستگی دو رشته‌ای ( ) ، دورشته‌ای ( ) و یا ضریب تتراکوریک ( ) استفاده کرد.
• محاسبه همبستگی برای تحقیقات ناپارامتری : در تحقیقاتی که در سطح مقیاس‌های اسمی ‌و رتبه‌ای انجام می‌گیرد، باید از روش‌های دیگری برای محاسبه همبستگی بین دو متغیر استفاده کرد. برخی از این روشها عبارتند از : ضریب همبستگی فی (φ) ضریب کریمر (C) ، ضریب کپا (K) و ضریب لامبدا ، در تحقیقات اسمی ‌و ضریب همبستگی اسپرمن ( ) ، ضریب کندال و آماده گاما (G) برای تحقیقات ترتیبی


رگراسیون و پیش بینی
رگراسیون (Regression) روشی برای مطالعه سهم یک یا چند متغیر مستقل در پیش بینی متغیر وابسته است. از تحلیل رگراسیون هم در تحقیقات توصیفی (غیر آزمایشی) و هم در تحقیقات آزمایشی می‌توان استفاده کرد. با توجه به نوع تحقیق و متغیرهای آن روش متنوعی برای تحلیل رگراسیون وجود دارد که برخی از آنها عبارتند از : رگراسیون خطی (با سه راهبرد همزمان ، گام به گام ، سلسله مراتبی) ، رگراسیون انحنایی ، رگراسیون لوجیستیک و تحلیل کواریانس.
تحلیل داده‌های ماتریس کواریانس
از جمله تحلیل‌های همبستگی ، تحلیل ماتریس کواریانس یا ماتریس همبستگی است. دو نوع از معروفترین این تحلیل‌ها عبارتند از : مدل تحلیل عاملی برای پی بردن به متغیرهای زیر بنایی یک پدیده در دو دسته اکتشافی و تاییدی و مدل معادلات ساختاری برای بررسی روابط علی بین متغیرها.
آمار استنباطی
آمار استنباطی به شیوه‌هایی اطلاق می‌شود که از طریق آنها ویژگیهای گروههای بزرگ بر اساس اندازه گیری همان ویژگیها و گروههای کوچک استنباط می‌شود.
دیدکلی
• چه روش آموزشی برای گروه سنی از دانش آموزان مناسب است؟
• توزیع بهره هوشی در یک جامعه چگونه است؟
در پژوهش‌های روان شناسی و سایر علوم رفتاری کسب اطلاعات در باره گروههای کوچک غالبا هدف پژوهشگر نیست، بلکه او علاقمند است که از طریق یافته‌های این گروه کوچک ، اطلاعات لازم را در باره جامعه‌ای که این گروه کوچک را از آن انتخاب کرده است، کسب کند. به عبارت دیگر در این پژوهش‌ها هدف پژوهشگر تعمیم نتایج بدست آمده از یک گروه کوچک به یک جامعه بزرگتر می‌باشد. این تعمیم مستلزم آن است که پژوهشگر از روش‌های آماری پیشرفته تری تحت عنوان آمار استنباطی (Inferential Statistics) استفاده نماید.
روش آمار استنباطی
برآورد
روش‌های آمار استنباطی به منظور برآورد پارامترهای جامعه (میانگین جامعه) از طریق نمونه گیری علمی ‌از جامعه مورد نظر بکار می‌رود. برای مثال اگر از جامعه‌ای نمونه انتخاب ‌کنیم و میانگین این نمونه را به منظور برآورد میانگین جامعه محاسبه ‌کنیم، در واقع یک برآورد یا پیش بینی در باره میانگین جامعه از طریق نمونه انتخابی انجام داده‌ایم. آمار برآوردی دارای ارزش است که بدون سوگیری (Unbiased) ، با ثبات (Consistent) ، کارا (Efficient) و مکفی (Sufficent) باشد.

آزمون فرض
فرضیه آماری نقطه آغاز آزمون فرض است. فرضیه آماری یک بیان مقداری در باره پارامترهای جامعه است و اصولا بدون داشتن فرضیه آماری امکان انجام یک آزمون دشوار است. فرضیه آماری به دو دسته فرض صفر (H0) و فرض خلاف (HA) بیان می‌شود.
آزمون‌های آمار استنباطی
آزمون‌های آماری مورد استفاده جهت تجزیه و تحلیل اطلاعات بدست آمده از یک گروه کوچک (نمونه) و تعمیم آن به جامعه مورد نظر با توجه به مقیاس اندازه گیری متغیرها به دو گروه پارامتری و ناپارامتری تقسیم می‌شوند. آزمون‌های پارامتری به تجزیه و تحلیل اطلاعات در سطح مقیاس فاصله‌ای و نسبی می‌پردازند که حداقل شاخص آماری آنها میانگین (Mean) و واریانس (Variance) است. در حالیکه آزمون‌های نا پارامتری به تجزیه و تحلیل اطلاعات در سطح مقیاس اسمی ‌و رتبه‌ای می‌پردازند که شاخص آماری آنها میانه (Median) و نما (Mode) است.
آزمون‌های پارامتری آمار استنباطی
آزمون t
آزمون t ، توزیع یا در حقیقت خانواده‌ای از توزیعها است که با استفاده از آنها فرضیه‌هایی را در باره نمونه در شرایط جامعه ناشناخته است، آزمون می‌کنیم. اهمیت این آزمون (توزیع) در آن است که پژوهشگر را قادر می‌سازد با نمونه‌های کوچکتر (حداقل 2 نفر) اطلاعاتی در باره جامعه بدست آورد. آزمون t شامل خانواده‌ای از توزیعها است (برخلاف آزمون z) و اینگونه فرض می‌کند، که هر نمونه‌ای دارای توزیع مخصوص به خود است، که شکل این توزیع از طریق محاسبه درجات آزادی (Degrees of Freedom) مشخص می‌شود. به عبارت دیگر توزیع t تابع درجات آزادی است و هر چه درجات آزادی (d.F) افزایش پیدا کند به توزیع طبیعی نزدیکتر می‌شود. هرچه درجات آزادی کاهش یابد، پراکندگی بیشتر می‌شود. خود درجات آزادی نیز تابعی از اندازه نمونه انتخابی هستند. هر چه تعداد نمونه بیشتر باشد بهتر است. از آزمون t می‌توان برای تجزیه و تحلیل میانگین در پژوهش‌های تک متغیری یک گروهی و دو گروهی و چند متغیری دو گروهی استفاده کرد.
آزمون تحلیل واریانس
مواقعی که پژوهشگری بخواهد بیش از دو میانگین (بیش از دو نمونه) را مقایسه کند، باید از تحلیل واریانس استفاده کند. تحلیل واریانس یک روش فراگیرنده تر از آزمون t است و برخی پژوهشگران حتی وقتی مقایسه میانگین‌های دو نمونه مورد نظر است از این روش استفاه می‌کنند. طرح‌های متنوعی برای تحلیل واریانس وجود دارد و هر یک تحلیل آماری خاص خودش را طلب می‌کند. از جمله این طرح‌ها می‌توان به تحلیل یک عاملی واریانس (تحلیل یک طرفه) و تحلیل عاملی متقاطع واریانس ، تحلیل واریانس چند متغیری ، تحلیل کوواریانس یک متغیری و چند متغیری و …. اشاره کرد.
آزمون‌های ناپارامتری آمار استنباطی
در پژوهشهایی که در سطح مقیاسهای اسمی ‌و رتبه‌ای اجرا می‌شوند، باید از آزمون‌های ناپارامتریک برای تجزیه و تحلیل اطلاعات استفاده شود. آزمون‌های زیادی برای این امر وجود دارد که براساس نوع تحلیل (نیکویی برازش ، همسویی دو نمونه مستقل ، همسویی دو نمونه وابسته ، همسویی K نمونه مستقل و همسویی K نمونه وابسته) و مقیاس اندازه گیری می‌توان دست به انتخاب زد. از آزمون‌های مورد استفاده برای پژوهشها در سطح اسمی‌ می‌توان به آزمون X2 ، آزمون تغییر مک نمار ، آزمون دقیق فیشر و آزمون کاکرن اشاره کرد. از آزمونهای مورد استفاده برای پژوهشها در سطح رتبه‌ای می‌توان به دو آزمون کولموگروف - اسمیرونف ، آزمون تقارن توزیع ، آزمون علامت ، آزمون میانه ، آزمون uمان – ویتنی ، آزمون تحلیل واریانس دو عاملی فریدمن و … اشاره کرد.
آمار استنباطی:
در آمار مقدماتی خواندیم که آمار علم جمع آوری داده ها – توصیف داده ها (با استفاده از جدول فراوانی – نمودار و مشخص کننده های عددی) و نیز رابطه بین متغیی هایی که از جامعه آماری بدست آمده است . و استنباط از داده های نمونه برای بدست آوردن اطلات مربوط به جامعه آماری (برآورد- آزمون های آماری و پیش بینی ) می با شد پس بر این اساس می توان آمار را به دو دسته آمار توصیفی و آمار استنباطی تقسیم کرد.
در زمانی که تعداد جامعه آماری زیاد باشد و ما می توانیم بخاطر کمبود وقت و کمبود هزینه تمامی جامعه آماری را مطالعه کنیم از جامعه آماری خود نمونه گیری می کنیم و از اطلاعات مربوط به نمونه آماری خود اطلاعات جامعه آماری را استنباط و یا بر آورد می کنیم.


مثلا:
در زمانی که ما یک گونی برنج داریم می خواهیم بدانیم که آیا این برنج ها پخت خوبی دارند یا نه بهترین کار این است که نمونه ای را انتخاب کنیم و بپزیم و بعد نظر خود را با استفاده از اطلاعات نمونه آماری تعمیم دهیم.که می توان این مفهوم را از این ضربالمثال نیز استنباط
کرد : مشت نمونه خر بار است.
پس همانطور که می توان فهمید بهترین راه برای نمونه گیری این است که تمامی جامعه آماری شانس برای انتخاب شدن را داشته باشد که براساس نمونه گیری به دو طبقه نمونه گیری تصادفی ونمونه گیری غیر تصادفی تقسیم می شود.
منظور از نمونه گیری تصادفی این است که همه افراد شانس برابر برای انتخاب شدن را داشته باشند و منظور از غیر تصادفی آن است که محقق افراد در دسترس خود را به صورت غیر شانسی انتخاب می کند.
نمونه گیری تصادفی خود به سه دسته : ساده ، طبقه ای ، خوشه ای تقسیم می شود.
علت متفاوت بودن نمونه گیری تصادفی به پخش شدن متفاوت جامعه آماری برمی گردد.زمانی که جامعه آماری ما بصورت ساده مثلاً دانشجویان یک کلاس باشد برای نمونه گیری از روش نمونه گیری تصادفی ساده است که خود بر دو نوع است. استفاده از روش سیستمیاتیک و استفاده از جدول اعداد تصادفی
عددی را بدست می آوریم و بعد با استفاده از این عدد بصورت فاصله ای نمونه را انتخاب می کنیم مثلاً می خواهیم از بین 10 نفر 5 نفر را انتخاب نمائیم. که ابتدا بصورت زیر عددی را بدست می آوریم و دو به دو انتخاب می کنیم.
و در مواقعی که جامعه ما در طبقه هایی قرار گرفته است. ( مثلاً: دانشجویان در رشته های متفاوت و ورودی های متفاوت پخش شده اند.) از نمونه گیری طبقه ای استفاده می کنیم. و در مواقعی که جامعه آماری ما بصورت گسترده پخش شوند.( مثلاً: دانش آموزان یک استان)
ابتدا جامعه آماری را به دلایلی محدود می کنیم و با محدود کردن خود آنرا به جامعه طبقه ای تبدیل می کنیم ودر مرحله بعد با استفاده از نمونه گیری تصادفی از طبقه ها نمونه گیری می کنیم.
در آمار استنباطی چون زمانی که ما از اطلاعات نمونه آماری اطلاعات جامعه آماری را برآورد می کنیم این برآوردها صددرصد واقعی نخواهد بود و حتماً یک خطایی خواهیم داشت( خطای قابل قبول یک درصد و 5 درصد است) به خاطر این برای درک بهتر آمار استنباطی باید قبل از شروع به این مبحث اطلاعاتی راجع به احتمالات را یاد گرفت
تحلیل واریانس
برای تحلیل واریانس تصمیم ‌گیری درباره‌ی این امر را مورد توجه قرار می‌دهیم که آیا تفاوتهای مشاهده شده بین بیش از دو میانگین نمونه‌ای را می‌توان معلول تصادف دانست و یا اینکه بین میانگین‌های جامعه‌های مورد نمونه‌گیری تفاوتهای واقعی وجود دارند. مثلا ممکن است بخواهیم بر مبنای داده‌های نمونه‌ای تصمیم بگیریم که آیا واقعا تفاوتی بین میزان مؤثر ‌بودن سه روش تدوین یک زبان خارجی موجود است یا خیر. یا بخواهیم میزان متوسط محصول در هر جریب برای شش نوع مختلف گندم را مقایسه کنیم. چون اختلاف‌هایی که مشاهده می‌شوند می‌توانند همواره معلول عواملی بجز عوامل مشخصی باشند- مثلا اختلاف در وضع یادگیری دانش‌آموزانی که تحت آموزش سه روش مختلف هستند می‌تواند ناشی از اختلاف هوش آنها باشد- ما برخی سوالات مربوط به طرح آزمایش‌ها را نیز مورد بحث قرار می‌دهیم تا با درجه اطمینان معقولی ، نتایج معنی‌دار آماری را بتوان به علل مشخصی نسبت داد.
تعریف واریانس
از امید ریاضی می‌دانیم که گشتاور ام حول میانگین متغیرتصادفی ، که آن را با نشان می‌دهیم، مقدار امید است؛ بدین ترتیب را واریانس توزیع یا صرفا واریانس می‌نامند و آن را با ، یا

نشان می‌دهند. ، ریشه دوم مثبت واریانس را انحراف معیار می‌نامند. با توجه بشکل مشخص است که چگونه واریانس ، منعکس‌کننده پراکندگی توزیع متغیر تصادفی است. همان‌طور که دیده می‌شود، یک مقدار کوچک این نکته را القا می‌کند که بدست ‌آوردن مقداری نزدیک میانگین محتملتر است، و یک مقدار بزرگ ، این نکته را القا می‌کند که بدست‌آوردن مقداری که نزدیک میانگین نیست احتمال زیادی دارد. بطور کلی نتیجه‌ای که می‌توان گرفت این است که هر چه واریانس کم باشد پراکندگی اطراف میانگین کم است.
نکته
اضافه‌کردن مقداری ثابت به متغیر تصادفی که نتیجه آن انتقال تمام مقادیر به چپ یا به راست است، به هیچ وجه اثری بر پراکندگی توزیع آن ندارد. همین‌طور اگر متغیر تصادفی را در ثابتی ضرب کنیم. واریانس در مربع آن ثابت ضرب می‌شود که موجب تغییر متناظری در پراکندگی توزیع می‌شود. بطور کلی قضیه زیر را می‌آوریم:
قضیه
اگر واریانس برابر باشد، آنگاه .

تحلیل واریانس یک‌ طرفه
در حالت کلی در چنین مسائلی ، نمونه تصادفی مستقل به اندازه از جامعه داریم و مقدار ام با نشان داده می‌شود و فرض خواهیم کرد که متغیرهای تصادفی متناظر یعنی ها ، که همه مستقل‌اند دارای توزیع‌های نرمال با میانگین‌های مربوط ، و واریانس مشترک باشند. با بیان این فرض‌ها بگونه‌ای نسبتا متفاوت ، می‌توانیم بگوئیم که مدل مشاهدات با عبارت به ازای

داده می‌شود که در آن ها مقادیر متغیر تصادفی نرمال با میانگین‌های صفر و واریانس مشترک هستند. برای آنکه امکان تعمیم این مدل به انواع وضعیت‌های پیچیده‌تر موجود باشد معمولا آن را با می نویسند در اینجا به میانگین کل اطلاق می‌شود و ها که اثرهای تیماری ، نامیده می‌شوند، چنان‌اند که .

چون به ازای هر ، ها مقادیر نمونه‌ای تصادفی به اندازه از جامعه نرمالی با واریانس است، نتیجه می‌شود که به ازای هر i .

یک متغیر تصادفی خی‌دو با درجه آزادی است. به علاوه چون این متغیر تصادفی مستقل‌اند نتیجه می‌شود که یک متغیرتصادفی خی‌دو با درجه آزادی است. چون میانگین توزیع خی‌دو دو برابر درجه آزادی آن است، نتیجه می‌گیریم که عبارت بالا مقدار یک متغیر تصادفی با میانگین است. بنابراین سیگماهای فوق تقسیم بر را می‌توان بعنوان برآورد بکار برد. این کمیت را میانگین مربعات خطا نامیده و با MSE نشان می‌دهند.
تحلیل واریانس دو طرفه
اساسا دوره مختلف در تحلیل آزمایش‌های دو متغیره وجود دارد و راهها بستگی به این دارند که آیا متغیرها مستقل‌اند یا تأثیر متقابل دارند. برای آنکه منظور خود را از "تأثیر متقابل" روشن کنیم فرض می‌کنیم که یک سازنده لاستیک اتومبیل‌ آجهای مختلف را آزمایش می‌کند و به این نتیجه می‌رسد که یک نوع آنها مناسب جاده خاکی و نوع دیگر مناسب جاده آسفالته است. اگر چنین باشد، گوئیم که بین شرایط جاده و طرح آن آج تاثیر متقابل وجود دارد. در اینگونه مسائل برای بررسی اینکه آیا اختلاف بین میانگین‌ها برای مسیرهای مختلف معنی‌دار هستند یا نه با تحلیل واریانس دو طرفه سر و کار خواهیم داشت.
کاربردها
تحلیل واریانس‌ها در صنعت ، مهندسی کشاورزی ، اقتصاد - علوم انسانی و اجتماعی از اهمیت خاصی برخوردار است. برای مثال در مورد کشاورزی به ذکر یک مثال می‌پردازیم: فرض کنید می‌خواهیم 25 نوع گندم و در همان حال تاثیر 12 کود مختلف را با هم مقایسه کنیم. برای انجام آزمایشی که در آن هر یک از 25 نوع گندم در ارتباط با هر یک از 12 کود بکار می‌روند باید 300 قطعه زمین را بکاریم و می‌توان به آسانی تصور کرد که یافتن این همه قطعه زمین که برای آنها ترکیب خاک ، آبیاری ، شیب و ... ثابت یا قابل کنترل باشد تا چه اندازه مشکل است. در نتیجه به طرح‌هایی نیازمندیم که درباره پارامترهای مربوط به مدل آزمون کردن فرضهایی را بر مبنای آزمایشهایی که از نقطه نظر عملی قابل انجام‌اند، مقدور سازند.

میانگین گیری
شاید مهمترین نکته در مطالعه توزیع یک نمونه از اندازه‌ها ، تعیین یک مقدار مرکزی باشد، یعنی ، یک مقدار نماینده که اندازه‌ها در اطراف آن توزیع شده‌اند. هر معیار عددی را که معرف مرکز مجموعه داده‌ها باشد، معیار گرایش به مرکز می‌نامند. دو تا از متداولترین معیارهای گرایش به مرکز عبارتند از : میانگین و میانه.
تعریف میانگین
میانگین یا متوسط نمونه ای مرکب از n اندازه x1، x2 ، ... ، xn ، عبارت است از خارج قسمت مجموع این اندازه ها بر n، میانگین را با نشان می دهند که در عملیات، به صورت زیر نوشته می شود:
x´ = ∑ xi/n (به ازای i=0 تا n)

همان طوریکه از مفهوم "متوسط" بر می‌آید، میانگین ، مرکز مجموعه داده‌ها را نمایش می‌دهد. اگر نمودار نقطه‌ای مجموعه داده‌ها را این طور تجسم کنیم که روی میلاه افقی نازکی ، گویهای هم اندازه‌ای در محل داده‌ها قرار دارند، آنگاه ، میانگین نشان دهنده نقطه‌ای است که این میله در آن نقطه به حال تعادل در می‌آید.

تعریف میانه نمونه‌ای
میانه نمونه‌ای مرکب از n اندازه x1، x2 ، ... ، xn ، عبارت است از اندازه وسطی ، در صورتی که اندازه‌ها را به ترتیب از کوچکترین به بزرگترین مقدار مرتب کرده باشیم. اگر n فردی باشد، یک مقدار وسطی منحصر به فرد وجود دارد که میانه است. اگر n زوج باشد در مقدار وسطی وجود دارند که متوسط آنها به عنوان میانه تعریف می‌شود. اجمالا می‌توان گفت که ، میانه مقداری است که دسته داده‌ها را به دو نیمه مساوی تقسیم می‌کند. به عبارت دیگر ، 50% داده‌ها در زیر میانه و 50% در بالای میانه قرار می‌گیرند.
موارد استفاده از میانه و میانگین
وجود معدودی مشاهده خیلی برزرگ یا خیلی کوچک ، در میانه تاثیر ندارد، در حالی که وجود اینگونه مقادیر فرین در میانگین اثر قابل ملاحظه‌ای دارد. به نظر می‌رسد برای توزیعهایی که خیلی نامتقارن هستند، میانه معیار معقولتری از گرایش به مرکز است تا میانگین. به این دلیل در گزارشهای دولتی راجع به توزیع درآمد، به جای میانگین ، میانه درآمدها را ذکر می‌کنند. وقتی توزیع خیلی نامتقارن نیست، میانگین به میانه ترجیح داده می‌شود و خیلی بیشتر از میانه بکار می‌رود، زیرا در روشهای استنباطی ، میانگین از لحاظ نظری دارای امتیازاتی است که میانه فاقد آنهاست.
مفهوم چارک و صدک
اگر تعداد مشاهدات خیلی زیاد باشد (مثلا بیشتر از 25 یا 30) ، گاهی مفید است که مفهوم میانه را تعمیم دهیم و مجموعه داده‌های مرتب شده را به چهار قسمت تقسیم کنیم. درست همان طور که نقطه تقسیم داده‌ها به دو نیمه ، میانه خوانده شده نقاط تقسیم داده‌ها ، به چهار قسمت را چارک می‌نامند. بنابراین به جای این که بحث را محدود به تقسیم چهار قسمتی کنیم، داده‌ها را به قسمتهای زیادتری تقسیم ، و صدک را تعریف می‌کنیم.
صدک
صدک (100P) ام نمونه، مقداری است که وقتی داده ها از کوچکتذرین تا بزرگترین مقدار مرتب شدند، حداقل 100P% از مشاهدات منطبق بر این مقدار یا در سمت چپ (زیر) آن و حداقل 100P% از مشاهدات منطبق بر این مقدار یا در سمت راست (بالای) آن باشند.
چارکهای نمونه
• چارک (اول) کوچکتر صدک 25 ام = Q1
• چارک (دوم) میانه صدک 50 ام = Q2
• چارک (سوم) بالایی صدک 75 ام = Q3
فرمول میانگین


فرمول اول میانگین، دومی واریانس و سومی انحراف معیار n تا متغیر تصادفی است:




میانگین


• همانطور که می‌دانیم، میانگین چند عدد که معمولاً معدل نیز نامیده می‌شود برابر مجموع اعداد بخش بر تعداد آنها به عبارت دیگر، میانگین از رابطه زیر محاسبه می‌شود؛

• که در این رابطه x میانگین، مجموع داده‌ها و N تعداد داده‌ها است

خواص میانگین

• همیشه حاصلضرب میانگین داده‌ها در تعداد آنها، مساوی جمع کل داده‌ها می‌باشد.
• اگر عدد ثابتی را به تمام داده‌ها اضافه کنیم یا از آنها کم کنیم، به همان نسبت به میانگین اضافه و یا از آن کم می‌شود.

• اگر عدد ثابتی را در تمام داده‌ها ضرب کنیم یا تمام داده‌ها را بر آن تقسیم کنیم، میانگین نیز در آن عدد ثابت ضرب یا بر آن تقسیم می‌شود.
• مجموع اختلاف داده‌ها از میانگین همیشه برابر صفر است

• اگر فاصله یک سری اعداد از همدیگر برابر باشد میانگین برابر معدل بزرگترین عدد و کوچکترین عدد خواهد بود.

میانگین اعداد طبقه بندی شده

• میانگین در اعداد طبقه‌بندی شده با فاصله یک از رابطه زیر بدست می‌آید :

• که در این رابطه x میانگین، مجموع حاصلضرب داده‌ها در فراوانی آنها بوده و N تعداد داده‌ها است.


• در اعداد طبقه‌بندی شده با فاصله بیشتر از یک میانگین از رابطه زیر بدست می‌آید؛

• که در این رابطه x میانگین، مجموع حاصلضرب نقطه میانی طبقه‌ها در فراوانی آنها بوده و N تعداد داده‌ها است

اگر چند گروه جداگانه داشته باشیم که هر کدام دارای میانگین و تعداد مشخص باشند، میانگین کل آنها بصورت زیر محاسبه می‌شود؛











• در حالت خاصی که تعداد (N) گروهها یکسان باشد برای محاسبه میانگین کل آنها از رابطه زیر استفاده می‌شود؛

• که در این رابطه x میانگین کل و n تعداد گروهها می‌باشد.

مباحثی در کارآفرینی

كارآفرين كيست؟
زمان زيادي نيست كه كلمات كارآفرين و كارآفريني در رسانه هاي مختلف تكرار مي شود و هركس به سليقه خود از اين واژه جديد براي اشاره به مديران, افراد موفق ,سرمايه داران,سرمايه گذاران,صادركنندگان,دلال ها و تاجران استفاده مي كند. هرچند هركدام از اين افراد ممكن است كارآفرين باشند ولي هيچكدام مصداق كاملي براي اين مفهوم نيستند.
به راستي كارآفرين كيست؟ آيا كارآفرينان ويژگيهاي متمايزي از ديگر بازيگران صحنه اقتصاد دارند؟
نگاهي به مسير حركت فعاليت هاي كارآفرينان, مبدا و منشا حركت و انرژي كه در طول مسير آنان را تغذيه
مي نمايد در تصويري اجمالي از شخصيت كارآفرين ارائه شده است.
چه چيز باعث مي شود كه نشاط حركت به لختي و سكون غلبه كند؟ آرزوي آن چيزي كه امروز نيست ولي فردا مي تواند باشد, اولين چيزي است كه جمود كارآفرين را درهم مي شكند.يعني كارآفرين آرزومند است.
آنچه جهت و مسير كارآفرين را براي رسيدن به آرزوهايش تعيين مي كند از درون او برمي خيزد.عزم او براي حركت يا توقف و اقدام يا عدم اقدام, چيزي نيست كه مولود شرايط, محيط يا اطرافيان باشد.يعني كارآفرين كنترل دروني دارد.
او براي اينكه بتواند درست آن چه را كه مي انديشد عينيت بخشد و عزم خود را عملي كند بايد رئيس و كارفرماي خود باشد.يعني كارآفرين نياز به استقلال دارد.
ذهن پوياي او مرزهاي از پيش تعيين شده و قالب هاي رايج را درهم مي شكند و با وجودي كه همان چيزي را مي بيند كه ديگران مي بينند, اما چيزي را مي انديشد كه ديگران نمي انديشند.يعني كارآفرين خلاق است.
وقتي كه خلاقيت از ذهن به عمل منتقل مي شود, نوآوري صورت مي گيرد.نوآوري يعني پيمودن راه نارفته,كسي كه اولين بار راهي را مي پيمايد,اولين كسي است كه مي تواند خبر مخاطرات راه را براي ديگران بياورد.يعني كارآفرين خطرپذير است.او به جاي آن كه منتظر ضمانت يك پايان موفق بماند,به فكر و تلاش خود تكيه مي زند,به مشكلات حمله مي كند و پيش مي رود.يعني كارآفرين منفعل نيست و براي استقبال ازآينده روحيه اي تهاجمي دارد.
لحظه تصميم آغاز, تنها زماني نيست كه او با ريسك مخاطره مواجه مي شود.ابهام يك پايان نامعلوم, بر هر قدم اين راه سايه مي اندازد.يعني كارآفرين قدرت تحمل ابهام دارد.
به استقبال فردا رفتن, آخر ماجرا نيست . كسي كه آگاهانه و پيشاپيش خود را در ميدان مواجهه با مسائل مي اندازد, بايد توان سخت كاركردن در شرايط پرتنش راهم داشته باشد.يعني كارآفرين با وجود فشار زياد, كارآيي خود را حفظ مي كند.
بايد گفت تعريف مجموعه اي از صفاتي كه كارآفرين ايده آل را به تصويربكشد,امكان پذير نيست و از طرفي هركارآفريني تمام ويژگيهاي بدست آمده در تحقيقات كارآفريني را ندارد.
به عبارت ديگركارآفرين به هر شخصيت حقيقي يا حقوقي كه با تكيه برسرمايه شخصي و يا سرمايه تعاوني‌كه در اختيار دارد و با استفاده از دانش‌فني‌ موجود حداقل امكان اشتغال براي يك نفر را فراهم آورد كارآفرين اطلاق مي‌گردد. كارآفرين،‌ با استفاده از دانش‌فني‌ كه به صورت تجربي و يا از طريق تحصيل در دانشگاه‌ها و مراكز عالي به دست آمده‌است و بر اساس نيازهاي جامعه مقصد كه در مورد بحث ما جامعه ايران مي‌باشد، اقدام به تاسيس شركت‌ با مسئوليت محدود و يا سهامي‌ عام، كارخانه و يا با تشريك ديگر افراد تعاوني‌هايي مي‌نمايد كه موجبات اشتغال جمعي و يا فردي را در پي‌دارد و علاوه‌بر آن، گوشه‌اي از نيازهاي واقعي ـ و نه كاذب ـ‌ جامعه مقصد را برآورده مي‌كند. بنابر اين، مشاغل كاذب از گردونه كاري‌ مورد نظر خارج مي‌گردند.از سوي ديگر با مراجعه به واژه‌نامه‌ها معني‌ ديگري نيز از اين كلمه برداشت مي‌شود ؛ كارآ‏فرين كسي‌است كه متعهد مي‌شود مخاطره‌هاي يك فعاليت علمي،‌اقتصادي، تحقيقاتي‌را مديريت،‌سازمان‌دهي و بهينه سازي نمايد. كارآفرين نه تامين كننده درآمد كه مبداء روش جديدي براي ارائه محصول و يا با ديدي كلي‌تر ابداع كننده محصول قابل عرضه به بازار براي اولين بار به شمار مي‌رود. با اين حال، عدم ارائه تعريفي جامع و كاربردي از اين واژه در كشور ما موجب به بيراهه‌رفتن دست اندركاران و سردر گم شدن جوانان شده‌است.
اصولا در جوامع انساني‌ اولين مرجع ذيصلاحي‌كه جهت اين امر به ذهن خطور مي‌كند دولت است،‌دولت‌ها با در دست داشتن تمامي امكانات موجود در كشور از يك‌سو و داشتن اتوريته كافي در جهت متمركز ساختن ديد جامعه برروي اين مهم بزرگ‌ترين كارآفرين با سرمايه بالا و قدرت نفوذ و اعتبار در جامعه به شمار مي‌آيند. اين كه دولت از اين خصيصه مهم خود سود برد و يا با عدم استفاده از آن، فرصت به دست گيري اين مهم را از چنگ ديگر تشكل‌ها و نهاد هاي خصوصي به در آورد امري است كه ازحوصله اين بحث خارج است. ليكن ميزان كارآيي‌ دولت و ميزان كارآفريني‌ آن در سال‌هاي اخير ـ‌ حداقل پس از انقلاب ـ‌ سخني‌است كه بايد مورد بحث و بررسي قرار گيرد.
ديگر ويژگيهايي كه محققين بسياري آنها را به عنوان ويژگيهاي كارآفرين بر شمرده اند عبارتند از:
آينده نگر بودن و داشتن چشم انداز: چشم انداز براي شخص كارآفرين كاملاً شفاف و خالي از هرگونه ابهام بوده و لذا قابل انتقال به ديگران مي باشد. داشتن چنين چشم اندازي به كارآفرين كمك مي كند تاحركتي مستمر
و بدون سردرگمي و مستقيم به سمت هدف داشته باشد.علاوه بر اين، چشم انداز قابل انتقال , ديگران را نيز در طي مسير همراه و مدديار او مي نمايد.
مصمم بودن: عزم راسخ كارآفرينان يكي ديگر از ويژگيهاي بارز آنهاست كه انرژي و تعهد لازم براي كسب موفقيت را ايجاد مي كند.كارآفرينان مصمم از ايده هاي جديد و فرصت ها و پيشنهادهاي شغلي ديگر چشم پوشي كرده و در مقابل به كاري كه براي خود برگزيده اند پايبند مي مانند.اين قطعيت كارآفرين را طي فرايند راه اندازي از هرگونه شك و ترديد و دودلي مصون نگاه مي دارد تا حدي كه مخالفت نزديكان و آشنايان نيز نمي تواند در اراده آنان خللي وارد نموده بلكه دودلي ديگران نيز تحت تاثير اين قطعيت برطرف مي شود.
تمركز: براي اينكه كارآفرين از انجام موفقيت آميز تمام طرح و برنامه ها و جزئيات كار مطمئن باشد, لازم است كه همانند يك فوتباليست خوب كه لحظه اي چشم از توپ برنمي دارد در تمام لحظات با تمركز بر چشم انداز, همه انرژي, وقت و ساير منابع را حول اين هدف مصروف نمايد.
انگيزش: نياز خودشكوفايي يكي از مهمترين انگيزه هاي كارآفرينان در محقق كردن چشم انداز خود است.نتيجه اين نياز قوي اين است كه در مسير حركت به سوي هدف,هرچيز ديگري در اولويت پايين تري قرار مي گيرد.در روابط شخصي, علايق خارج از اين چشم انداز و يا پروژه هاي باسود مالي زياد, همه از مواردي هستند كه در مقايسه با هدف, اولويت پايين تري خواهند داشت.البته سود مالي بندرت انگيزه كارآفرينان قرار مي گيرد چرا كه پول به تنهايي نمي تواند انگيزه انجام تمام زحماتي باشد كه در شروع يك فعاليت كار آفرينانه لازم است, هرچند كه معيار خوبي براي اندازه گيري موفقيت فعاليت كارآفرينان است.
وقف و از خودگذشتگي : كارآفرينان همه زندگي خود را وقف كار نموده اند. بسيار سخت كوش هستند و پشتكار آنان مثال زدني است در حقيقت آنان از كار در راستاي هدف خود لذت مي برند.داشتن چشم انداز روشن و تركيب آن با خوش بيني و ريسك پذيري كارآفرينان, سخت كوشي و تعلق خاطر به كار را در آنان پديد مي آورد.
وجوه مشترك كارآفرينان
ريسك پذيري (ريسك هاي متوسط و حساب شده)؛ نياز به توفيق؛ نوآوري، خلاقيت، ايده سازي؛ اعتماد به نفس؛ پشتكار زياد؛ آرمان گرايي؛ پيشقدم بودن؛ فرصت گرا بودن (بيشتر در جستجوي فرصتها هستند تا تهديدات)؛ نتيجه گرا بودن؛ اهل كار و عمل بودن؛ آينده گرايي.
صفات اشخاص كارآفرين
كارآفرينان اعتدال در ميزان خطر را ترجيح مي دهند.
فعاليتهاي باميزان خطر معتدل، آنهايي هستند كه مهارت و كوشش شخص نقش اصلي را ايفـا مي كند. ممكن است شرايط مساعد هم در آن نقشي داشته باشد، اما تاثير آن به وسيله مهارت و كوشش شخصي به حداقل رسيده تا نتيجه كار جزء مسئوليتهاي خود شخص باشد.
كارآفرينان از خطر استقبال مي كنند، در صورتي كه خطر محاسبه شده باشد.
به عبارت ديگر، آنها مسئوليت فعاليتهايي را كه در آنها هيچ امكان موفقيتي وجود نداشته باشد و يا يك خودكشي مالي باشد را به عهده نمي گيرند. كارآفرينان براي قبول خطر بايد جرئت داشته باشند و بدين وسيله سرنوشت خود را رقم مــي زنند. اما در شرايط نامطمئن تمام جوانب را براي حل مشكلات در نظر گرفته و بنابر تناسبشان، آنها را طبقه بندي مي كنند. كارآفرينــان مسئوليت شخصي را قبول مـــي كنند.يكي از انگيزه هاي اصلي براي دنبال كردن آينده، كارآفريني است. او ترجيح مي دهد كه خودش تصميم بگيرد و در جريان آن، تمام كوشش، دانش، مهارت و سرمايه خود را نيز به كار مي گيرد. اگر شكست بخورد، فقـط مـي‌تواند خود را مقصر بداند و اگر موفق بشود، فقط صلاحيت كارآفريني خود را تاييد كرده است.
كارآفرينان اعتماد به نفس دارند.
كارآفرينان به خاطر اعتماد به نفس خود، شهرت دارند. آنها براين باورند كه مي توانند انتظاراتي كه از آنها هست برآورده كنند. به عبارت ديگر، آنها امكان موفقيت خود را بيش از آن چيزي كه هست، در نظر مي گيرند.ظاهراً كارآفرينان واقعي به خاطر اعتماد به نفس بالايي كه در خود مي بينند و براي ديگران غيرقابل لمس است، موفق مي شوند.

كارآفرينان به دنبال بازتاب عملكرد خود هستند:
كارآفرينان به خاطر آگاهي از وضعيت موجود به دنبال بازتاب عملكرد خود چه خوب، چه بد، هستند. بدون داشتن اين اطلاعات ادامه كار براي آنها خيلي مشكل است.
كارآفرينان در هر كاري كه انجام مي دهند، هدف گرا هستند.
بدين ترتيب كه آنها هميشه به فكر اهداف طولاني مدت خود بوده و كارهايي كه امروز انجام مي دهند، در راستاي اهداف آينده شان است. آنها هميشه چيزي را مورد هدف قرار داده و اهداف آنها معمولاً عادي نيستند. به همين خاطر ديگران آنها را بلندپرواز مـــــي نامند.
كارآفرينان، هميشه به دنبال مبارزه بوده و احساس اكتساب را دوست دارند. بنابراين استانداردهاي بالايي را براي كار خود در نظر مي گيرند.
آنها محصولاتي با كيفيت بالا توليد و براساس مرغوبيت و راندمان رقابت مي كنند. آنها از مواجه شدن با رقابت ترسي ندارند و در حقيقت از رقابت لذت مي برند.
كارآفرينان نوآور هستند و همواره در مقابله با موقعيتها از راهها و روشهاي جديد استفاده مــي كنند. آنها از توانايي خود در خلاقيت لذت مي برند. از تصورات و ابتكارات شخصي خود براي يافتن راههاي جديد و كنار هم گذاشتن چيزها استفاده مي كنند. آنها پر از پرسش هستند.
كارآفرينـان خستگي را زياد احساس نمــــي كنند. در برابر مشكلات به دنبال راه حل گشته و سريعاً براي حل آنها اقدام مي كنند. آنها مي دانند با كار موثر، به اهداف خود خواهند رسيد.
وظايف كارآفرين
هشت وظيفه براي كارآفرين وجود دارد:
1 - از موقعيتهاي محيط آگاه مي شود 2 - براي استفاده از اين موقعيتها خود را به خطر مي اندازد؛
3 - براي كار سرمايه گذاري مي كند 4 - نوآوريها را معرفي مي كند؛
5 - كار و توليد را نظم مي بخشد 6 - تصميم مي گيرد؛
7 - براي آينده برنامه ريزي مي كند 8 - محصولات خود را با سود مي فروشد.
سه انگيزه مهم كارآفريني: سه انگيزه اوليه باعث مي شود كه افراد، كارآفرين شوند:
نياز به پيشرفت؛ علاقه به آزادي و استقلال؛ احتياج به رضايت شغلي.
سرچشمه كارآفريني
كارآفرينان از كجا مي آيند؟ اشخاص چگونه كارآفرين مي شوند؟ آيا كارآفرينان زاده شده يا ساخته مي شوند؟
زماني بود كه تصور مي شد كارآفرينان به جاي ساخته شدن، متولد مي شوند. صفات آنها به قدري نادر بودند كه در هر جايي يافت نمــي شدند.
امروزه، شواهد كافي وجود دارد كه نشان دهد صفات كارآفريني را مي توان با آموزش، پرورش داد.
نقشهاي كارآفرينان در جامعه
كارآفرينان نقشهاي ذيل را در جامعه ايفا خواهند كرد:
- عامل اشتغال زايي؛ 2- عامل انتقال فناوري؛ 3- عامل ترغيب و تشويق سرمايه گذاري؛1
4- عامل شناخت، ايجاد و گسترش بازارهاي جديد؛ 5- عامل تعادل در اقتصادهاي پويا؛
6- عامل كاهش بوروكراسي اداري (كاهش پشت ميزنشيني و شوق عمل گرايي و...)؛
7- عامل نوآوري و روان كننده تغيير 8- عامل تحريك و تشويق حس رقابت؛
9- عامل ساماندهي منابع و استفاده اثربخش از آنها.
كارآفريني و اقتصاد
دامنه تاثيرات كارآفريني بر جامعه بسيار وسيع است. از تغيير در ارزشهاي اجتماعي تا رشد شتابان اقتصادي, محققين تغييرات مختلفي را كه رواج فرهنگ كارآفريني در يك جامعه ايجاد مي كند بررسي كرده و آثار آن را از ديدگاههاي متفاوت مورد بحث قرار داده اند , برخي از تاثيرات ذكر شده عبارتند از:
• ايجاد ثروت• اشتغال زايي• ايجاد و توسعه فن آوري• ايجاد و توسعه فن آوري.
• ترغيب و تشويق سرمايه گذاري • شناخت,ايجاد و گسترش بازارهاي جديد.
• افزايش رفاه• ساماندهي و استفاده اثربخش از منابع.
پيامدهاي مثبت توسعه كارآفريني در اقتصاد كشور بيش از ساير اثرات آن مورد توجه قرار گرفته است. به باور محققين, كارآفرينان از رسيدن نظام اقتصادي به تعادل ايستا جلوگيري مي كنند و بواسطه رفتارهاي فرصت جويانه خود, اقدام به فرصت سازي براي كليت نظام اقتصادي مي نمايند. تاثيرات ديگري نظير ايجاد اشتغال و رشداقتصادي نيز مدنظر پژوهشگران بوده است.
كارآفريني,پايه هاي شكل گيري اقتصاد نوين
اقتصاد در ابتداي هزاره سوم ميلادي شاهد دگرگوني هاي شگرفي بوده است.انقلاب فن آوري اطلاعات و تغيير تركيب نيروي كار به نفع نيروهاي دانش- محور از زمره اين تغييرات است.
شايد مهمترين روندي كه در اقتصاد ديده مي شود حركت به سوي نظام اقتصادي با ماهيت شبكه اي است.درچنين اقتصادي كنترل و تخصيص منابع به صورت توزيع شده صورت مي گيرد و نقش شبكه هاي اجتماعي در رشد و توسعه اقتصادي به مراتب بيش از نظام متمركز برنامه ريزي دولتي خواهد بود.نقش كارآفرينان در رويكرد شبكه مدار به مراتب پررنگ تر از رويكرد اقتصاد كلاسيك است. در اقتصاد نوين , كارآفرينان در شبكه هاي اجتماعي نقش عناصر فعالي را ايفا مي كنند و موجب ارتقاي بازده سرمايه هاي مادي و انساني مي شوند.
كارآفريني و رشد اقتصادي
ويژگي بارز اقتصاد امروز تغييرات سريع است.درچنين اقتصادي كشورهايي مي توانند موفق باشند كه قابليت تطبيق با اين تغييرات را داشته باشند. كشورهايي كه در آنها ميزان فعاليتهاي كارآفرينانه بالاتر است به واسطه طبيعت كارآفريني در تطبيق با تغييرات , قادرند تا در اقتصاد جهان موقعيت بهتري كسب كنند.
تحقيقات انجام شده نشان داده است كه رشد اقتصادي با سطح فعاليتهاي كارآفرينانه همبستگي مثبت دارد. به )GEM General Entrepreneurship Monitor(عنوان مثال در تحقیقی كه به صورت ساليانه فعاليتهاي كارآفريني و تاثيرات آن را در كشورهاي مختلف مورد بررسي قرار مي دهد و در حال حاضر در بيش از
20 كشور جهان صورت مي گيرد, اين نتيجه به دست آمده است كه نرخ رشد اقتصادي يك كشور رابطه معني دار يا سطح فعاليتيهاي كارآفرينانه آن كشور دارد.
كارآفريني و اشتغال
كار آفرينان در ايجاد اشتغال نيز نقش مهمي ايفا مي نمايند.درحدود نيمي از كاركنان كشورهاي توسعه يافته در كسب و كارهاي كوچك مشغول فعاليت هستند. بيشتر مشاغل جديد را كسب و كارهاي كوچك ايجاد مي كنند و سهم اين كسب و كارها در بازار كار در حال افزايش است. از سال 1980 تاكنون كسب و كارهاي كوچك در اقتصاد آمريكا بيش از 34 ميليون شغل ايجاد كرده اند.حال آنكه از تعداد كاركنان شركتهاي بزرگ در اين كشورها كاسته شده است.
كارآفريني و رشد فن آوري
بيش از 67 درصد از نوآوريها در زمينه فن آوري و حدود 95 درصد از نوآوريهاي منجر به تحولات بنيادي در عرصه صنعت را كسب و كارهاي كارآفرينانه پديد آورده اند.كارآفرينان از طريق ايجاد فن آوري, محصولات و خدمات جديد, قدرت انتخاب مصرف كنندگان را افزايش داده و با افزايش بهره وري كار, سرگرميهاي نو, بهبود بهداشت و سلامتي, تسهيل ارتباطات و ... موجب افزايش كيفيت زندگي نوع بشر مي شوند.در واقع بيشترين بخش نسل جديد صنايع را كارآفرينان ايجاد كرده اند كه مي توان از رايانه هاي شخصي , تلفنهاي همراه,خريد از طريق اينترنت و صنعت نرم افزار به عنوان نمونه هايي از آن ياد نمود.
آموزش كارآفريني
• اهميت كارآفريني انكار ناپذير و پرداختن به آن از ضروريات حال حاضر كليه كشورها است.
• براساس بررسي هاي به عمل آمده نقش و جايگاه كارآفريني كاملاً مشخص و پرداختن به آن جزو برنامه هاي اصلي طرحهاي توسعه كارآفريني كشورها است.
• اهدافي كه در برنامه هاي آموزش و پرورش كارآفرينان پيگيري مي شود عبارتند از:تربيت كارآفرينان جديد, هدايت كارآفرينان به سمت كسب مهارتهاي لازم و ارائه مهارتهاي لازم به آنان به منظور بالابردن ميزان موفقيت آنان در كسب و كارهايي كه شروع مي نمايند.
ضرورت آموزش كارآفريني
در حال حاضر سير تحولات جهاني , كارآفرينان را در خط مقدم توسعه فن آوري و توسعه اقتصادي قرار داده است. تجربه موفقيت آميز اغلب كشورهاي پيشرفته و نيز برخي از كشورهاي در حال توسعه در عبور از بحرانهاي اقتصادي به واسطه توسعه كارآفريني در آن كشورها, موجب گرديده تا ساير كشورها نيز براي كارآفريني, كارآفرينان و شكل گيري كسب و كارهاي نوآورانه اهميت خاصي قائل گردند.
با عنايت به پديده جهاني شدن اقتصاد, برخي عقيده دارند كه بازارهاي جهاني فردا از آن شركتهايي است كه به ريسك پذيري كارآفرينانه بها مي دهند و براي گسترش سرمايه هاي فكري خود در حد كلان سرمايه گذاري مي كنند, در بالندگي فردي پرتلاشند و در خط مشي گذاري, شرايط محيطي را مد نظر قرار مي دهند. (به نقل از احمد پور). بر همين اساس, توسعه كارآفريني از جنبه هاي گوناگون مدنظر قرار گرفته است. آموزش, يكي از جنبه هاي مهم در گسترش كارآفريني است كه مورد توجه ويژه اي واقع شده است. با توجه به مطالعات مختلفي كه صورت گرفته ثابت شده كه ويژگيهاي كارآفرينان اغلب اكتسابي است و نه توارثي و از اين رو در حال حاضر آموزش كارآفريني به يكي از مهمترين و گسترده ترين فعاليتهاي دانشگاهها تبديل شده است.
اهميت و جايگاه آموزش كارآفريني
با ورود جامعه شناسان و روانشناسان به عرصه مطالعات و تحقيقات پيرامون كارآفريني و كارآفرينان و نتايجي كه از اين تحقيقات حاصل شده,ضرورت كارآفريني و توسعه آن (بويژه آموزش كارآفريني ) بيش از پيش مشهود گرديد و همين امر موجب افزايش تلاشها براي توسعه كارآفريني و آموزش آن در دو دهه گذشته شده است.از جمله كساني كه در زمينه بررسي ويژگيهاي كارآفرينان مطالعه و تحقيقاتي انجام داده اند مي توان به مك كله لند,كارلند,جان استوارت ميل,بروكهاوس,ديويدبرچ,تيمونز,كالينز,مور,ماير,گلدشتاين و نورد اشاره كرد.نتايج اين تحقيقات بر اكتسابي بودن اغلب ويژگي هاي كارآفرينان تاكيد دارد.لذا بايد در فراهم آوردن محيط مناسب و آموزشهايي كه ويژگي ها,تجربيات و مهارتهاي لازم را در افراد تقويت كند,سعي نمود. بررسيهاي محققين منتج به پيش بيني و طراحي دوره هاي آموزشي كارآفريني شده است, به طوري كه دوره هاي آموزشي كارآفريني با هدف تربيت افرادي با اعتماد به نفس بالا, فرصت شناس و به طور كلي افرادي كه تمايل بيشتري به راه اندازي كسب و كارهاي مستقل دارند,طراحي شده اند. در حقيقت هدف اين بوده تا افراد در طي دوران تحصيل , افرادي موسس تربيت شوند(كاتن) اين افراد شامل پيشگامان در فعاليتها,
ماجراجويان,جسوران,مبتكران,فرصت طلبان,جاه طلبان و ارتقاء جويان مي باشند(گيب 1987). اين قبيل دوره ها به دنبال بهبود انگيزش گرايش هايي همچون تمايل به استقلال , فرصت جويي , ابتكار , تمايل به مخاطره پذيري , تعهد به كار , تمايل به حل مشكلات و لذت بردن از عدم قطعيت و ابهام مي باشد.
باتوجه به ضرورتهاي آموزش كارآفريني , اولين دوره هاي آموزشي در اين زمينه از اواخر سال 1960 در آمريكا شروع شدو در حال حاضر دانشكده ها و دانشگاههاي بسياري از كشورهاي دنيا دوره هاي آموزش كارآفريني را در برنامه هاي آموزشي خود گنجانده اند.
اهداف آموزش كارآفريني
به طور كلي هدفهاي مورد نظر در آموزش كارآفريني به شرح ذيل مي باشند:
الف)تحريك انگيزه ها:يكي از اهداف در آموزش و ترويج كارآفريني تحريك انگيزه ها در افرادي است كه داراي خصوصيات كارآفرينانه مي باشند.شناخت اين افراد از توانايي هاي خود و آگاهي دادن در اين زمينه و برانگيختن آنها از اصلي ترين وظايف آموزش كارآفريني است.تحريك انگيزه هايي از قبيل:ميل به كسب ثروت,توفيق طلبي ,استقلال طلبي, تمايل به ساختن چيزي نو , قبول نداشتن شيوه هاي موجود, قرار نگرفتن فرد در پايگاه اجتماعي كه لياقتش را دارد و نظاير آن موجب مي شود كه فرد را در مسير كارآفرين شدن قرار دهد.
ب)پرورش ويژگي ها:چنانكه ذكر شد ويژگي هايي كه موجب مي گردد فرد كارآفرين شود,توارثي نيست بلكه اكتسابي است.بنابراين پرورش اين ويژگيها در افراد مختلف لازم است.برخي از افراد در محيط هايي پرورش مي يابند كه زمينه براي تحريك انگيزه ها و پرورش ويژگي هاي آنان فراهم است , بنابراين در صورتي كه
اين افراد كسب و كاري را شروع نمايند ,مطالعات نشان داده كه اغلب با موفقيت همراه خواهد بود.اما بيشتر مردم در چنين محيط هايي قرار ندارند, لذا ايجاد انگيزش و پرورش ويژگي ها از طريق برنامه هاي آموزشي براي آنان لازم است.اين ويژگي ها شامل مواردي همچون آموزش تفكر خلاق,بالابردن ريسك پذيري ,بالابردن قدرت تحمل ابهام, دادن اعتماد به نفس , فرصت شناسي , دادن اطلاعات آموزشي نسبت به خصوصيات رواني شخص از قبيل مركز كنترل مي باشد.
ج)آموزش مهارتها:اين آموزشها به سه بعد تقسيم مي گردند:
1- قبل از تاسيس شركت 2- زمان تاسيس شركت 3- بعد از تاسيس شركت (اداره شركت)
قبل از تاسيس بايد فرد كارآفرين چگونگي راه اندازي يك كسب و كار و مراحل آن,چگونگي انجام كارهاي گروهي و مهارتهاي ارتباطي و نظاير آن را بياموزد. در زمان تاسيس بايد در زمينه مسائل مالي,شناخت بازار,اصول مديريت, بيمه,اقتصاد,قانون كار وامور حقوقي، آگاهي و تبحر لازم را كسب نمايد.توانايي مديريت توسعه و رشد شركت , يافتن شيوه هاي جديد,رقابت و حفظ موقعيت در بازار,يافتن بازارهاي جديد نيز از
جمله مهارتهاي مورد نياز كارآفرين بعد از تاسيس شركت هستند.
كليه هدفها و مراحل فوق به منظور ايجاد انگيزش در بين افراد و ايجاد كارآفرينان جديد,آگاهي دادن,هدايت و تشويق كارآفرينان به سوي كسب مهارتهاي لازم و ارائه آموزشهاي لازم براي كسب مهارتهاي مورد نياز به كارآفرينان صورت مي گيرد و گذراندن اين دوره ها براي موفقيت كارآفريناني كه قبلاً هيچگونه سابقه و زمينه محيطي لازم براي آنان فراهم نبوده ,ضروري است.
كارآفريني در دانشگاههاي كشوردر سه دهه آخر قرن بيستم , تحقيقات در زمينه كارآفريني و مقولات مرتبط با آن از رشد شايان توجهي برخوردار بوده و آموزشهاي كارآفريني به صورت آموزشهاي دانشگاهي و غير دانشگاهي در كشورهاي توسعه يافته و در حال توسعه,گسترش بسياري يافته است.به دليل نقش ويژه كارآفرينان در توسعه اقتصادي, سياستهاي راهبردي بسياري از كشورهاي توسعه يافته و در حال توسعه به ترويج كارآفريني معطوف شده است.

مقدمه کارآفرینی

مقدمه:
در طول تاریخ انسانها بدنبال راهکارهایی بوده اند که از طریق آن سریعتر به منافع خود برسند و بیشترین منافع را ببرند و انسانهایی که نه تنها کسب منافع خود بلکه ایجاد تسهیلات ، رفاه عمومی ، خدمت به جامعه و کشور را هم مد نظر قرار می داده اند در این راستا تغییرات و پیشرفت تکنولوژی در اعصار مختلف شیوه های گوناگونی را خلق نموده است بخصوص بعد از صنعتی شدن جوامع ، تقسیم کار ، تخصصی شدن مشاغل مسئله کارآفرینی در اذعان بیشتر مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفت و افرادی که قادر شدند با ایجاد ریسک ها و خارج از چارت قوانین موجود در جامعه با افکاری نوین و انقلابی با دایر نمودن موسسات و ایجاد کسب و کار تغییرات اقتصادی و اجتماعی عظیمی در جوامع ایجاد نمایند با پیشرفت سریع علوم در عرصه های گوناگون و تحول عظیم در روابط اجتماعی و نقش دولتها در ایجاد مشاغل و ایجاد زیرساخت های اقتصادی در جوامع و تنوع تولید ، ایجاد فروشگاههای زنجیره ای و مصرفی همچنین رشد فزاینده جمعیت و بیکاری یک معضل بزرگ در کشورها و دامنگیر دولتها شده است در بسیاری موارد بیکاری دغدغه بسیار عظیمی برای دولتها ایجاد نموده که برون رفت از آن را غیرممکن ساخته است. آحاد ملت در این جوامع از دولتها برای ایجاد کسب و کار ناامید شده اند و خود بفکر ایجاد کسب و کار شخصی از طرق گوناگون برآمدند.در کشور ما هم دولت در طی نزدیک به سه دهه قادر نبود برای کاهش بیکاری و ایجاد تعادل اقتصادی و کم کردن شکاف طبقاتی گامی موثر بردارد. مسئولین ذیربط و فاقد تخصص نتوانستند به این معضل بزرگ، با دیدی کلان بنگرند و راه حل منطقی و علمی برای آن بیابند. بناچار افراد درصد برآمدند به تنهایی یا گروهی به ریسک هایی دست زنند تا ایجاد کسب و کار و درآمد نمایند و از این طریق امرار معاش نمایند. به همین دلیل کارآفرینی به عنوان یک شاخه مهم و پدیده ای نوین در جامعه ابراز وجود نموده و ضروری به نظر رسید و می رسد تا خود به خود به شاخه ای مهم از تحصیلات تخصصی و فنی تبدیل گردد. این درس درصدد است تا شناخت علمی و تخصصی به اشخاص بدهد که روابط در کسب و کار و تجارت و ایجاد بازار کار و تولید و مصرف حتی حمل و نقل به طور عملی و علمی چگونه باید پایه ریزی گردد تا اشخاص بتوانند با فراگیری آن کانالیزه شده و یک اسلوب فوق مدرن در پیش گیرند تا بتوانند در زمانهای تعیین شده کسب و کاری ایجاد نمایند تا در سایه آن ضمن منافع شخصی به جامعه و اشخاص سرویس دهند و منافع برسانند ، بخشی از بیکاری جامعه را حل نمایند ، خود را از گرداب بی شغلی و فقر اقتصادی بیرون کشند. امروز با داشتن حتی یک کامپیوتر که به اینترنت متصل است در اقیانوس بیکران اقتصاد و پول می توان گشت و گذار کنی و قطعاً راهی برای کسب و کار از دل این اقیانوس پیدا کنی و این را بدان که در جوامع کنونی پول یا اقتصاد یکی از دستاوردهایی است که سعادت و خوشبختی بشر را رقم می زند.
سید ابراهیم مختاباد